...
"Ngày xưa cán bộ vẫn quen “tác phong quân sự”, làm ăn tập thể theo cách chỉ huy, ta còn có thể cảm thông được. Thời nay mà quản lý một đô thị hiện đại với 5 – 6 triệu dân bằng thói quen tư duy ấu trĩ của những năm 60 thế kỷ trước thì hãi quá!
Hãy nhìn sang các thành phố lớn trên thế giới. Nhiều thành phố hàng chục triệu dân, chẳng cần có cấp phường, mỗi năm đón hàng chục triệu du khách mà vẫn xanh, sạch, đẹp, trật tự, kỷ cương. Chẳng bao giờ thấy họ có khẩu hiệu “phấn đấu”…, “đẩy mạnh…” “phát huy”…, “đồng loạt ra quân”, “dấy lên phong trào”… gì cả. Họ quản lý đô thị cứ như là không quản lý vậy! Dân muốn ở đâu thì ở, muốn làm gì thì làm. Nhưng anh phạm luật là lập tức bị phát hiện và phạt cho cạch đến già! (Tất nhiên ở đâu cũng có những kẻ tội phạm giỏi hơn cảnh sát, lẩn trốn được…). Vẫn biết rằng thành phố nào sau những biến cố lớn (sau chiến tranh, thảm hoạ) đều cần những biện pháp đặc biệt để lập lại kỷ cương. Nhưng sau đó phải quản lý làm sao để người dân sống theo nề nếp ổn định, lâu dần thành thói quen tự nhiên bình thường hằng ngày của đô thị. Mỗi khi phải “tập trung lực lượng”, phải “ra quân”, “quyết tâm”… là nguy rồi, có sự cố bất bình thường rồi! Quan chức thành phố có nguy cơ sắp mất chức đến nơi rồi!
Thói quen tư duy này kéo dài mãi rất nguy hại:
- Đó là thói quen tư duy giải quyết tình huống, thời vụ, không quan tâm tính toán giải quyết vấn đề căn cơ, lâu dài;
- Đó là thói quen tư duy hình thức, bề nổi, lấy số lượng thay cho chiều sâu, chất lượng (bánh chưng lớn nhất, chai rượu to nhất, làm 1.000 con rồng …);
- Đó là thói quen tư duy kinh nghiệm, trực quan, hành động thực tiễn, ấu trĩ (trẻ con) thay cho tư duy khoa học, đi tìm bản chất, tính quy luật của sự vật;
- Đó là điển hình của lối “tư duy nhiệm kỳ”. Anh nào mới lên lãnh đạo, quản lý một đơn vị cũng muốn ghi dấu ấn của mình, khẳng định quyền lực của mình bằng vài “chiến dịch” (đề án/dự án), bằng vài đợt “đồng loạt ra quân”, bằng mấy khẩu hiệu thời thượng… Đây nhé, thỉnh thoảng ta lại thấy đồng loạt ra quân “truy quét…”, “phá dỡ…”, “đột kích vào…”, “kiểm tra…”, “lập lại…”, “chỉnh trang, sơn quét…”, … Đó chủ yếu là tư duy “phá” hơn là “xây”! Nhưng “phá” theo lối “bắt cóc bỏ đĩa”, không chịu đi tìm bản chất vấn đề để giải quyết căn cơ, lâu bền. Hơn nữa, nhiệm kỳ sau “tân quan, tân chính sách”, nhiệm kỳ này cứ “quyết tâm làm vài dự án cái đã!” (Cho nên “cứ làm đại đi, chờ phản biện, luận chứng lôi thôi thì… hết cha nó nhiệm kỳ à!”). Người ta say mê chạy dự án, phê duyệt dự án, đồng loạt ra quân… vì động cơ gì dân biết cả!
Nền kinh tế nước ta cũng chủ yếu là nền kinh tế của các dự án. Tăng trưởng GDP cao bao nhiêu cũng chủ yếu vào túi các nhà đầu tư dự án. Để phát triển bền vững, đất nước cần có những ngành, những nghề đạt trình độ cao, làm ra những sản phẩm cạnh tranh được trên thế giới. Mà nguồn nhân lực cao là cốt lõi.
Nhưng cay đắng thay, nền giáo dục nước nhà cũng là nền giáo dục phong trào, “đồng loạt ra quân”, “thi đua lập thành tích”, phát triển theo các “đề án” (chiến dịch) của mỗi nhiệm kỳ! Nhiệm kỳ của Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân vừa rồi cũng ghi dấu ấn bằng mấy “chiến dịch”: đồng loạt mở trường đại học; đồng loạt đào tạo Thạc sĩ, Tiến sĩ; đồng loạt xây nhà vệ sinh ở các trường… Nhưng ấn tượng nhất là phong trào đồng loạt ra quân thực hiện “Hai không”, rồi “Ba không”, “Bốn không”… “KHÔNG” ở đây là “phá” là “diệt trừ”, trái ngược với bản chất của giáo dục là “CÓ” là gieo trồng, chăm sóc, phát triển tạo nên chất lượng mới…
Điều nguy hại là thói quen tư duy này ăn sâu vào nhà trường, nơi đáng lẽ kích thích và tạo điều kiện cho những bộ óc tươi trẻ phát triển tư duy khoa học, sáng tạo thì lại áp đặt cho học sinh, sinh viên lối suy nghĩ rập khuôn, sao chép, hình thức, hời hợt. Học sinh, sinh viên cho đến nghiên cứu sinh dường như ít ai chịu ngồi lì dăm mười ngày nghiền ngẫm mấy cuốn sách hay miệt mài làm đi làm lại một thí nghiệm… Bắt chước, cóp nhặt, xào xáo, không tìm kiếm, phát hiện, phê phán, sáng tạo hay gieo trồng, thí nghiệm… thì làm sao có tư duy khoa học!? (Còn các GS, TS thì em không biết!).
Đã là thói quen thì khó thay đổi. Nhưng một khi phải “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật”, “đổi mới tư duy hay là chết?”… thì vẫn có hy vọng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét