...
Một khi công dân có ý thức tốt, quyền còn có thể được xác lập bằng quy ước xã hội mà không cần sự can thiệp của nhà chức trách. Chẳng hạn, khi cùng một lúc có nhiều người mua vé xem hát, thì mọi người đến sau đều tôn trọng quyền ưu tiên của người đến trước và tự động xếp hàng chờ đến lượt mình. Thói quen xếp hàng là biểu hiện sự phổ biến của ý thức xã hội về thực hiện quyền trong cuộc sống dân sự; ý thức đó nuôi dưỡng và bảo đảm quyền mà không cần sự hỗ trợ của luật pháp.
....
Cần trao cho mỗi công dân tư cách chủ thể đầy đủ, tự do suy nghĩ, hành động và phải tự chịu trách nhiệm; cần trang bị cho công dân nhận thức bản chất xã hội của tự do trước khi công dân vào đời. Chỉ khi nào ý thức xã hội về tự do được phổ biến thì hiện tượng ngang nhiên chiếm đoạt quyền của người khác ngay giữa đường phố, cũng như tệ nạn sùng bái, lạm dụng đặc quyền, mới có thể bị đẩy lùi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét